Serwis wykorzystuje pliki cookies. Aby dowiedzieć się więcej o plikach cookies, prosimy zapoznać się z naszą Polityką prywatności.

BIP

 


Historia przychodni sportowo-lekarskiej w Bydgoszczy

The history of sports medicine centre in Bydgoszcz 

Pracę tę poświęcam mojemu Nauczycielowi prof. dr med. Eligiuszowi Preislerowi, który nie tylko wniósł nieocenione wartości do medycyny sportowej, lecz także wielu z nas nauczył myślenia naukowego, umożliwiającego przekazywanie jej następnym pokoleniom.

Historię napisano w okresie chaosu spowodowanego reorganizacją w administracji państwowej i służbie zdrowia. Odnosi się wrażenie, że przeprowadzają ją ludzie niekompetentni i zarozumiali w swojej ignorancji, dążący poprzez zdobywanie władzy do bogacenia siebie i swojego partyjnego otoczenia. Wielu z nich wygłasza przepiękne idee, natomiast ich działalność powoduje coraz większe zubożenie społeczeństwa polskiego i, co gorsze, zagrożenie dla prawidłowego rozwoju przyszłych pokoleń. 

W reorganizacji służby zdrowia zapomniano o profilaktyce. Pieniądze przeznaczone dotychczas z budżetu państwa na tę ważną działalność zanikły w tworzonych strukturach Kas Chorych i administracji państwowo- samorządowej. Pisma wysyłane w tych sprawach do szczebli wszystkich Władz zostają bez odpowiedzi [53-59]. Liczne placówki służby zdrowia nie otrzymały możliwości uzyskania dochodów niezbędnych do realizacji statutowych zadań (np. Wojewódzka Przychodnia Sportowo-Lekarska w Bydgoszczy otrzymała 45% budżetu potrzebnego do jej istnienia). Dzieje się to w chwili kiedy dla urzędników Kas Chorych i nowopowstającej administracji rządowo-samorządowej uchwalane są bardzo wysokie pensje. Czy tak musi się dziać? 

Studiując historię naszego państwa zawsze możemy doszukać się destrukcyjnych i egoistycznych działań. Na szczęście zawsze znajdowało się wiele wybitnych osób, które wyprowadzały nasz kraj na drogę pomyślnego rozwoju, pozwalającego społeczeństwu na godniejsze życie. Przykładem tego jest okres II Rzeczypospolitej. Niepodległość po pierwszej wojnie światowej uzyskaliśmy w kraju doszczętnie zniszczonym przez toczące się na tych ziemiach walki różnych wojsk oraz rabunkową gospodarkę zaborców. Niewielki przemysł został zniszczony, a uprawna ziemia zamieniona została na ugór. Mimo tych niebywale trudnych warunków stworzono organizm państwowy, który pozwolił na skuteczną obronę niepodległości przed najazdem potężnej czerwonej armii. W krótkim czasie zbudowaliśmy nowoczesny przemysł obronny (Centralny Ośrodek Przemysłowy), nowoczesny port i miasto portowe, linie kolejowe, łączące wszystkie regiony państwa, system podatkowo-bankowy, likwidujący dewaluację itd. Milionom Polaków pozwalało to na coraz zasobniejsze życie. 

Wielu ludzi zajmujących się w tym okresie sterowaniem państwem wykazywało, niespotykaną w obecnych czasach, troskę o zdrowie i rozwój naszego społeczeństwa. I, co ciekawe, wychowanie fizyczne w tych działaniach zajmowało naczelne miejsce. Już w 1919 r., na zjeździe nauczycielskim w Poznaniu, uchwalono między innymi, że przy każdym uniwersytecie powinno być utworzone studium wychowania fizycznego, a w stolicy państwa powinien powstać główny instytut wychowania fizycznego celem kształcenia kierowników wychowania fizycznego. Kierownicy ci powinni, co do poziomu wykształcenia i stanowiska, stać na równi z innymi nauczycielami [23]. 

Najgorętszym zwolennikiem wdrażania zajęć fizycznych we wszystkie dziedziny wychowawczo-dydaktyczne dzieci i młodzieży był Naczelnik Państwa Józef Piłsudski. Jego bezpośrednie zaangażowanie się w tę problematykę spowodowało powstanie wielu instytucji państwowych i społecznych wychowania fizycznego i sportu (Wojskowa Szkoła Gimnastyki i Sportu w Poznaniu 1921 r., Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Warszawie 1927 r., powstały w 1929 r. z ww. Centralny Instytut Wychowania Fizycznego, przekształcony w 1938 r. na Akademię Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego, katedry Wychowania Fizycznego, powołane na Uniwersytetach: Poznańskim 1919 r., Warszawskim 1920 r., Jagiellońskim 1920 r., Miejskie i Powiatowe Komitety Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego oraz Okręgowe kolejarzy i pocztowców). 

Na jednej z odpraw w 1926 r. Marszałek Józef Piłsudski mówił między innymi: "Wychowanie fizyczne nie może iść bez naukowej pomocy, bez naukowego kierownictwa. Ruch wychowania fizycznego objąć musi chłopców i dziewczęta, również w kierownictwie naukowym zasiadać muszą panie i panowie, przedstawiciele świata lekarskiego i nauki" [25]. Takie założenia programowe były czynnie wprowadzane w życie już w pierwszych latach niepodległości, przez licznych przedstawicieli wojska, lekarzy, naukowców, nauczycieli i działaczy sportowych. W efekcie ich społecznego zaangażowania powstawały Miejskie i Powiatowe Komitety Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego oraz Poradnie Sportowo-Lekarskie.

W roku 1922 powstał w Bydgoszczy pierwszy w Polsce Miejski Komitet Wychowania Fizycznego, który bierze na siebie obowiązek regulowania stosunków między coraz to większą ilością organizacji sportowych i kierowania całym życiem sportowym Bydgoszczy. Duże zasługi w tym dziele położyli: dr inż. Kazimierz Panek, gen. bryg. Władysław Jung, prof. gim. Karol Mokrzycki, Wojciech Albrycht, por. rez. Stanisław Pałaszewski. W latach następnych pod przewodnictwem gen. bryg. Wiktora Thommee organizacja Miejskiego Komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego ugruntowała się i stała wzorem dla życia sportowego w Państwie. Dopiero po stworzeniu tego komitetu w Bydgoszczy i w oparciu o zarys statutu powstał w 1927 r. Państwowy Urząd Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego z siedzibą w Warszawie.

Doniosłym dziełem Komitetu WF i PW, a także władz miejskich, było urządzenie w nowym domu miejskim przy ul. Libelta 5 Poradni Sportowo-Lekarskiej, zaopatrzonej w nowoczesne (na owe czasy) przyrządy i utensylia do badań psychofizycznych sportowców. Poradnia, ta prowadzona pod kierownictwem fachowców, oddała niewątpliwie życiu sportowemu Bydgoszczy poważne usługi. Badając możliwości sportowe poszczególnych sportowców, kierowała ich ambicje i zamiłowania w kierunkach najbardziej odpowiednich dla ich organizmu, a przez to podniosła wartość sportową zawodników i jednocześnie nie pozwalała na przemęczanie i doprowadzenie do ujemnych dla zdrowia skutków. Jednocześnie poradnia służyła do badań psychotechnicznych wszystkich pracowników fizycznych i umysłowych miasta oraz tych pracowników prywatnych, którzy zgłoszą się do poradni z własnej woli lub z polecenia swoich przełożonych [22]. 

Poradnię otwarto 15 listopada 1929 r. Kierownikiem jej został por. Marcin Matuszewski, etatowym lekarzem dr kpt. sł. stałej Jerzy Suwiński, a sanitariuszem kpr. Jan Kamiński [20]. Należy jednak zaznaczyć, że daleko wcześniej, bo już w 1925 r., działacze Miejskiego Komitetu Wychowania Fizycznego (prof. dr K. Panek, por. M. Matuszewski, dr J. Suwiński i inni) wprowadzili do klubów sportowych kontrole lekarskie za pomocą zapraszanych do współpracy lekarzy. Opracowano "Kartę zdrowia i sprawności fizycznej", zobowiązując kluby sportowe do jej prowadzenia. Badania medyczne były przeprowadzane raz na kwartał [21]. Oprócz opieki lekarskiej nad osobami uprawiającymi sport, realizowano szeroki program dydaktyczny z zakresu medycyny sportowej, a także z zakresu budowy i bezpiecznego wykorzystywania urządzeń sportowych [20].